Spotkaj ekspertkę: Efekty misji IGNIS – Odporność w kosmosie

Zapraszamy na spotkanie online z dr n. med. Alicją Trębińską-Stryjewską, biolożką molekularną z Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego (WAT) w Warszawie

8 września 2026, godz. 18.00

Link do spotkania w aplikacji ZOOM

Co dzieje się z układem odpornościowym człowieka podczas lotu kosmicznego? Jak mikrograwitacja i inne czynniki związane z pobytem na orbicie wpływają na komórki odpornościowe? Jak przygotować eksperyment medyczny, który ma zostać przeprowadzony na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej? Czego możemy dowiedzieć się z próbek krwi pobranych przed misją, podczas niej i po powrocie na Ziemię? Podczas spotkania opowiemy o eksperymencie Immune Multiomics, realizowanym w ramach misji IGNIS przez zespół Wojskowej Akademii Technicznej.

Na czym polega eksperyment?

Immune Multiomics badaj wpływ lotu kosmicznego na ludzki układ odpornościowy. Naukowcy analizują próbki krwi pobrane od astronautów przed misją, podczas pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i po powrocie na Ziemię. Sprawdzają, czy w warunkach mikrograwitacji zmienia się funkcjonowanie komórek odpornościowych oraz ile czasu potrzebuje organizm, by wrócić do stanu sprzed lotu. Badacze przyglądają się między innymi aktywności genów oraz metylacji DNA – jednemu z mechanizmów regulujących ich działanie.

Dlaczego to ważne?

Lot kosmiczny jest dużym wyzwaniem dla ludzkiego organizmu. Układ odpornościowy – nasza naturalna ochrona przed chorobami – może być szczególnie podatny na stres związany z mikrograwitacją, promieniowaniem i izolacją. Zrozumienie tego, czy komórki odpornościowe przystosowują się w jakiś sposób do życia w kosmosie, jest szczególnie ważne w kontekście przyszłych, długotrwałych misji na Księżyc czy Marsa. Astronauci będą wtedy długo przebywać z dala od Ziemi i mieć ograniczony dostęp do pomocy medycznej. Badania mogą pomóc lepiej przygotować człowieka do takich podróży i znaleźć sposoby ochrony jego zdrowia.

Na jakim etapie jest eksperyment?

Eksperyment jest wieloetapowy i jeszcze się nie zakończył. Udało się pobrać próbki krwi na wszystkich zaplanowanych etapach: przed misją, dwukrotnie podczas pobytu na ISS oraz tydzień, pół roku i rok po powrocie astronautów na Ziemię. Próbki pobrane na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wróciły z orbity dopiero na początku marca 2026 roku. Naukowcy wyizolowali już z nich materiał genetyczny – DNA i RNA.

Co dalej?

Teraz rozpoczyna się kluczowy etap badań. Naukowcy będą sprawdzać, czy podczas misji zmieniła się ekspresja genów i metylacja DNA w komórkach układu odpornościowego. Nowoczesne metody pozwalają analizować jednocześnie dziesiątki tysięcy genów. Uzyskane dane zostaną poddane analizom bioinformatycznym i statystycznym. Dopiero wtedy będzie można ocenić, jak lot kosmiczny wpłynął na układ odpornościowy i czy po powrocie na Ziemię ewentualne zmiany ustąpiły.

Korzyści płynące z eksperymentu

Immune Multiomics może pomóc lepiej zrozumieć, jak ludzki organizm radzi sobie w ekstremalnych warunkach. Ta wiedza może przydać się nie tylko podczas przyszłych misji kosmicznych. Badania mechanizmów regulujących działanie układu odpornościowego mogą mieć znaczenie również na Ziemi – między innymi dla rozwoju terapii immunologicznych dla osób z zaburzeniami odporności i lepszego poznania reakcji organizmu na długotrwały stres fizyczny i psychiczny.

Dr n. med. Alicja Trębińska-Stryjewska – biolożka molekularna, która swoje doświadczenie zawodowe zdobywała m.in. w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie (gdzie w 2015 roku obroniła doktorat z biologii medycznej), Laboratory of Molecular Biology w Cambridge (Wielka Brytania) czy jako stypendystka Fundacji im. hr. Jakuba Potockiego – w Karolinska Insitutet w Sztokholmie (Szwecja). Aktualnie adiunktka w Centrum Inżynierii Biomedycznej Instytutu Optoelektroniki Wojskowej Akademii Technicznej (WAT). W swojej dotychczasowej karierze naukowej skupiała się na badaniu mechanizmów molekularnych programowanej śmierci komórki i powstawania przerzutów nowotworowych. Obecnie jej badania obejmują analizę odpowiedzi komórek poddanych działaniu promieniowania niejonizującego i jonizującego. Kierowniczka projektu Immune Multiomics zakwalifikowanego przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) do realizacji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w ramach polskiej misji IGNIS. Obok pracy akademickiej i dydaktycznej jest zaangażowana w popularyzację wiedzy, np. w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie.

Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego (WAT) w Warszawie to publiczna uczelnia akademicka działająca od 1951 roku, która łączy kształcenie kadry oficerskiej i cywilnych inżynierów z badaniami naukowymi. Choć tradycyjnie kojarzona jest z obronnością, WAT wyrasta na jednego z liderów krajowego sektora kosmicznego, realizując pionierskie projekty inżynieryjne i biomedyczne. Uczelnia posiada nowoczesne Centrum Kontroli Misji Satelitarnych, które monitoruje satelity obserwacyjne, a także bierze udział w projekcie PIAST budującym konstelację trzech nanosatelitów. Ogromnym sukcesem Instytutu Optoelektroniki WAT stało się wysłanie na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) dwóch eksperymentów biomedycznych. Pierwszy z nich to Immune Multiomics prowadzony przez dr Alicję Trębińską-Stryjewską. Drugi projekt, kierowany przez prof. Elżbietę Trafny, analizuje ludzki mikrobiom jelitowy w kosmosie.

Podczas tegorocznych spotkań z ekspertami poznacie badania wykonane na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w ramach IGNIS – pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej. Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadził 13 eksperymentów związanych z technologią, biologią, medycyną, neuropsychologią. Misja była przełomem dla polskiej nauki i branży kosmicznej. Ugruntowała również obecność Polski na arenie międzynarodowej współpracy kosmicznej.

Na naszych spotkaniach online porozmawiacie z naukowcami, autorami eksperymentów, przedsiębiorcami.  Dowiecie się, jakie dane pozyskali z ISS, na jakim etapie są prace badawcze i co z nich wynika.

*Misja IGNIS, pierwsza polska technologiczno-naukowa misja na Międzynarodową Stację Kosmiczną, zrealizowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, POLSA Polska Agencja Kosmiczna Polish Space Agency oraz ESA – European Space Agency.