Spotkaj ekspertkę: efekty misji IGNIS – jak glony ekstremofilne pomagają w eksploracji kosmosu?

Zapraszamy na spotkanie online z Ewą Borowską, menedżerką ds. integracji ładunków (ang. payload integration manager) na ISS w Europejskiej Agencji Kosmicznej

23 czerwca 2026, godz. 18.00

Link do spotkania w aplikacji ZOOM

Jak organizmy żyjące w ekstremalnych warunkach radzą sobie w kosmosie? Czy mikroglony wulkaniczne mogą wspomóc stacje kosmiczne i bazy w produkcji tlenu, składników odżywczych dla astronautów czy oczyszczaniu odpadów? Podczas przyszłych misji na Księżyc i Marsa będą to kluczowe elementy w systemach podtrzymywania życia. Jakie wyniki przyniósł eksperyment Space Volcanic Algae realizowany na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS)? O tym opowie Ewa Borowska podczas spotkania online poświęconego misji IGNIS.  

Na czym polegał eksperyment?

Space Volcanic Algae to eksperyment biotechnologiczny pozwalający zbadać ekstremofilne glony – mikroorganizmy pochodzące ze środowisk wulkanicznych – w kosmosie. Naukowcy sprawdzali, jak organizmy przystosowane do życia w trudnych warunkach na Ziemi reagują na mikrograwitację i promieniowanie kosmiczne (m.in. czy i jak zmienia się ich genetyka) na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Jednym z celów badań było określenie, czy mikroglony zachowują zdolność do fotosyntezy w kosmosie. W ramach eksperymentu testowano również nowo opracowany czujnik mierzący ilość tlenu produkowanego przez glony oraz biomateriał (hydrożel wraz z substancją ochronną) zabezpieczający komórki przed wysychaniem oraz wstrząsami podczas startu i lądowania. Eksperyment referyencyjny byl prowadzony w tym samym ”cube” po ok. miesiącu od misji na ISS, co pozwala porównać wpływ warunków kosmicznych na badane organizmy.

Credit_ESA_NASA_Axiom

Dlaczego to ważne?

Badania tego typu mają duże znaczenie dla przyszłej eksploracji kosmosu. Mikroorganizmy zdolne do przetrwania w ekstremalnych warunkach na Ziemi stanowią obiecującą bazę dla przyszłych systemów podtrzymywania życia. Być może w przyszłości mogłyby wspierać załogi długoterminowych misji na Księżyc, Marsa i dalszych, produkując tlen, pochłaniając dwutlenek węgla i dostarczając cennych substancji, niezbędnych do funkcjonowania człowieka poza Ziemią.

Jak podkreśla polski zespół: „eksperyment był niewątpliwie wyzwaniem nie tylko naukowym, ale i technologicznym. Nasz zespół konstruując minilaboratorium, tzw. «cube», musiał od samego początku myśleć interdyscyplinarnie i skupiać się na różnych aspektach związanych z misją IGNIS”. Jednocześnie pokazał, jak ważną rolę mogą odegrać polskie innowacje technologiczne w międzynarodowych badaniach kosmicznych: „Na przygotowanie eksperymentu mieliśmy mało czasu, co dodatkowo udowadnia szybkość działania polskich firm i naukowców w projektowaniu innowacyjnych technologii”.

Kiedy poznamy wyniki eksperymentu?

Eksperyment na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej przebiegł prawidłowo. Próbki są obecnie poddawane badaniom genetycznym oraz mikroskopowym. Trwa także analiza danych z ISS oraz eksperymentu referencyjnego. Projekt powinien zakończyć się do końca grudnia.

Korzyści płynące z eksperymentu

Space Volcanic Algae to krok w kierunku rozwoju zrównoważonych systemów do życia w kosmosie, gdzie produkcja tlenu i recykling zasobów są krytyczne. Rozwiązania wypracowane na potrzeby eksperymentu mogą znaleźć dalsze zastosowanie w bioregeneracyjnych systemach podtrzymywania życia, medycynie oraz górnictwie kosmicznym.

Ewa Borowska – menedżer ds. integracji ładunków (ang. payload integration manager) na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Po doświadczeniu zdobytym przy eksperymencie Space Volcanic Algae zarządza i wspiera pomyślną integrację payloadów (eksperymentów) na ISS. Doradza innym naukowcom, jak prawidłowo przygotować się do misji kosmicznej na ISS. Przygotowuje i prowadzi kluczową dokumentację ESA dotyczącą integracji i certyfikacji eksperymentów. Jako dyrektor ds. nowych technologii (ang. CTO) w Extremo Technologies – pierwszym w Polsce startupie wykorzystującym organizmy ekstremofilne w badaniach kosmicznych – skupiała się na rozwoju innowacyjnych technologii oraz ich zastosowaniach w biologii i medycynie.

Naukowo zajmuje się geomikrobiologią oraz badaniem ekstremofilów występujących na obszarach wulkanicznych, ze szczególnym uwzględnieniem organizmów fotosyntetyzujących. Sprawdza ich odporność na różne czynniki stresowe oraz zdolność adaptacji do zmieniających się warunków zewnętrznych. Koncentruje się na wczesnej fotosyntezie, interakcjach między organizmami żyjącymi w ekstremalnych środowiskach oraz na metabolitach wtórnych wytwarzanych przez ekstremofile. Projektuje również eksperymenty referencyjne (naziemne odpowiedniki badań kosmicznych), które symulują warunki panujące podczas misji badawczych na Księżyc, Marsa i Wenus oraz na niskiej orbicie okołoziemskiej.

Doświadczenie w sektorze kosmicznym zdobywała w projektach badawczych i ośrodkach naukowych w Polsce i za granicą, m.in. w NASA Ames Research Center i NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) oraz w zespole naukowo-inżynieryjnym pierwszej prywatnej misji na Wenus „Venus Life Finder Mission Concept Study”, kierowanej przez profesor Sarę Seager z Massachusetts Institute of Technology (MIT).

Jest także mentorką studentów i młodych naukowców zainteresowanych rozwojem kariery w sektorze kosmicznym. Uczy projektowania eksperymentów kosmicznych oraz współpracy międzynarodowej w obszarze STEAM.

Współpraca instytucjonalno-biznesowa

Za realizację eksperymentu odpowiadała firma Extremo Technologies, która współpracowała z instytucjami naukowymi z Polski i Europy oraz partnerami technologicznymi zaangażowanymi w budowę komponentów i podzespołów modułu badawczego ET Cube – urządzenia, w którym znalazły się próbki mikroglonów oraz aparatura pomiarowa monitorująca przebieg eksperymentu.

W skład zespołu głównego wchodziły: Ewa Borowska – kierownik eksperymentu; Wiktoria Dziaduła – manager eksperymentu; Weronika Urbańska – główny naukowiec oraz inżynier eksperymentu.

Instytucje naukowe współpracujące w realizacji eksperymentu to m.in.: Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej (główne laboratorium firmy), Collegium Medicum UMK w Bydgoszczy, Instytut Biologii doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN i Tartu Obserwatorium na Uniwersytecie w Tartu.

Partnerzy komercyjni to m.in. ICE Cubes Service (główny partner w implementacji eksperymentu do ICE Cubes Facility w module Columbus) i Firma Wrazidło Sp. z o.o.

Podczas tegorocznych spotkań z ekspertami poznacie badania wykonane na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w ramach IGNIS – pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej. Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadził 13 eksperymentów związanych z technologią, biologią, medycyną, neuropsychologią. Misja była przełomem dla polskiej nauki i branży kosmicznej. Ugruntowała również obecność Polski na arenie międzynarodowej współpracy kosmicznej.

Na naszych spotkaniach online porozmawiacie z naukowcami, autorami eksperymentów, przedsiębiorcami.  Dowiecie się, jakie dane pozyskali z ISS, na jakim etapie są prace badawcze i co z nich wynika.

*Misja IGNIS, pierwsza polska technologiczno-naukowa misja na Międzynarodową Stację Kosmiczną, zrealizowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, POLSA Polska Agencja Kosmiczna Polish Space Agency oraz ESA – European Space Agency.