Spotkaj ekspertkę: Efekty misji IGNIS – zanim polecimy na Marsa

Zapraszamy na spotkanie online z prof. dr hab. Ewą Szuszkiewicz, astrofizyczką i astrobiolożką z Uniwersytetu Szczecińskiego

6 października 2026, godz. 18.00

Link do spotkania w aplikacji ZOOM – wkrótce 

Jak grawitacja i promieniowanie kosmiczne ukształtowały życie na Ziemi? Jakie warunki panują na ISS, Księżycu i Marsie? Czy życie, jakie znamy, poradzi sobie w tak obcym środowisku? Czy potrafimy zmniejszyć kosmiczne zagrożenia i umożliwić bezpieczne loty załogowe na Marsa? W jaki sposób ta wiedza pomoże nam poprawić jakość życia na Ziemi?

Na te pytania w rozmowie z Justyną Średzińską odpowie prof. dr hab. Ewą Szuszkiewicz, opowiadając o eksperymencie Yeast TardigradeGene realizowanym w ramach misji IGNIS.

Na czym polegał eksperyment?

Yeast TardigradeGene to eksperyment badający, jak zmodyfikowane genetycznie drożdże, wzbogacone o białko AOX niesporczaków, radzą sobie w warunkach kosmicznych. Badanie miało wykazać, czy ekspresja tego białka odgrywa kluczową rolę w przetrwaniu organizmów w mikrograwitacji. W tym celu została przeanalizowana przeżywalność oraz stan energetyczny komórek wyhodowanych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), porównując szczepy zmodyfikowane z kontrolnymi (niezmodyfikowanymi). Aby precyzyjnie określić, które zmiany zostały wywołane przez warunki kosmiczne, identyczne badanie referencyjne przeprowadzone było w laboratorium na Ziemi.

Jak drożdże pomagają przygotować ludzkość do podboju kosmosu?

Drożdże są intensywnie badane w kontekście misji kosmicznych z kilku kluczowych powodów. Po pierwsze, dzielą one z ludźmi około 30% genomu, co czyni je doskonałym modelem do oceny wpływu warunków kosmicznych na ludzki organizm. Po drugie, organizmy te stanowią podstawę produkcji pieczywa oraz biopaliw. Równie ważnym celem badań jest budowanie świadomości społecznej na temat roli eksploracji kosmosu w rozwoju cywilizacji. Zdobywana dzięki nim wiedza przybliża nas także do bezpiecznych podróży załogowych do innych obiektów Układu Słonecznego. Zanim jednak takie misje staną się możliwe, musimy lepiej poznać i ograniczyć negatywne skutki mikrograwitacji na organizmy żywe. Badania pokazują, że w tych wyjątkowych warunkach drożdże starzeją się szybciej, a ekspresja ich genów odpowiedzialnych za reakcję na stres ulega zmianom, które mogą niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie komórek. Tego typu eksperymenty mogą nie tylko poprawić jakość życia na Ziemi, ale też przybliżyć ludzkość do spełnienia marzenia o postawieniu stopy na Marsie.

GMT179_08_38_For ESA_Ax-4 Slawosz Uznanski-Wisniewski_YTG

Co do tej pory udało się osiągnąć?

Część kosmiczna eksperymentu zakończyła się pełnym sukcesem. Hodowla drożdży w module Columbus na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) była prowadzona od 28 czerwca do 11 lipca 2025 roku. Próbki wróciły na Ziemię w stanie idealnym, a mikroorganizmy pomyślnie zniosły podróż oraz pobyt na orbicie. Obecnie trwa szczegółowa analiza materiału biologicznego z kosmosu oraz ziemskiej próby kontrolnej.

Co dalej z badaniami?

Obecnie analizowany jest materiał biologiczny, który powrócił z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), oraz materiał z ziemskiej próby kontrolnej. Porównanie obu zestawów danych pozwoli ocenić możliwość zwiększenia odporności drożdży na warunki pozaziemskie. Pierwsze wyniki są obiecujące, a efekty badań zostaną opublikowane w prestiżowych czasopismach naukowych. Równolegle rozwijane są nowe projekty i partnerstwa. Zanim ludzie polecą na Marsa, konieczne będzie zweryfikowanie wielu naukowych hipotez z wykorzystaniem zaawansowanych technologii.

Korzyści płynące z eksperymentu

Projekt weryfikuje hipotezę badawczą zakładającą, że ekspresja białka AOX niesporczaka odgrywa kluczową rolę w przetrwaniu organizmów w warunkach mikrograwitacji. Choć badania mają charakter poznawczy, ich rezultaty mogą znaleźć praktyczne zastosowanie. Dotyczy to w szczególności drożdży, które łatwo poddają się modyfikacjom genetycznym i mogą zostać wykorzystane jako biofabryki do produkcji żywności i paliwa – zarówno podczas misji kosmicznych, jak i na Marsie, Księżycu oraz na Ziemi. Wyniki eksperymentu wskazują konkretne metody prowadzące do osiągnięcia tego celu.

Tymi słowami prof. dr hab. Ewa Szuszkiewicz zaprasza do udziału w webinarium:

Misja Ignis to niesamowita przygoda i bezcenne doświadczenie w projektowaniu eksperymentów kosmicznych. Zebraną wiedzą zamierzamy się dzielić, rozwijając polski program kosmiczny. Pokazaliśmy, że potrafimy łączyć naukę – astronomię, biologię i fizykę – z technologią przyszłości. Ta misja to dowód na to, że kosmiczne marzenia się spełniają. Sięgajcie po nie i Wy!

prof. dr hab. Ewa Szuszkiewicz – astrofizyczka i astrobiolożka związana z Uniwersytetem Szczecińskim od 25 lat. Zdobywała doświadczenie w czołowych ośrodkach naukowych w Europie: International School for Advanced Studies (SISSA) w Trieście (Włochy), Max–Planck–Institute for Astrophysics w Garching (Niemcy), School of Mathematical Sciences, Queen Mary, University of London oraz Department of Physics and Astronomy, University of Leicester (Wielka Brytania).

Swoje pasje badawcze rozwija w obszarze astrobiologii, studiując powstawanie, ewolucję i rozmieszczenie życia w kosmosie, oraz astrofizyki – zgłębiając formowanie się układów planetarnych i analizując mechanizmy świecenia kwazarów, czyli najbardziej energetycznych obiektów we Wszechświecie. Jej wkład w naukę doceniono prestiżowymi wyróżnieniami: Nagrodą Naukową Oddziału PAN w Gdańsku im. Elżbiety Koopman Heweliusz (2018) oraz Nagrodą Naukową im. Mikołaja Kopernika PAU w dziedzinie kosmologii i astrofizyki (2025).

Jako współzałożycielka polskiego centrum astrobiologicznego CASA*, wspólnie z prof. Franco Ferrari wydała pierwszą polskojęzyczną książkę poświęconą tej dyscyplinie – „Poprzez pył kosmiczny do DNA”. Przewodniczy Sekcji Astrobiologii i Medycyny Kosmicznej w Komitecie Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN. Z powodzeniem działa również w strukturach europejskich – zasiada w Komitecie Wykonawczym EANA oraz kieruje grupą roboczą w European Astrobiology Institute. Uczestniczy w kluczowych misjach kosmicznych (PLATO, Ariel) oraz reprezentuje Uniwersytet Szczeciński w polskich konsorcjach wiodących projektów astrofizycznych: POLFAR (LOFAR), ATHENA–PL (NewAthena) oraz SKA Observatory (SKAO).

Justyna Średzińska – ekspertka ds. naukowych ze specjalizacją astrofizyka w Europejskim Biurze Edukacji Kosmicznej ESERO Polska, którego koordynatorem w Polsce jest Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Absolwentka Uniwersytetu w Białymstoku, specjalność fizyka teoretyczna. W latach 2013 – 2018 prowadziła badania z dziedziny astrofizyki w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN. Członkini Polskiego Towarzystwa Astronomicznego oraz Stowarzyszenia Polskich Profesjonalistów Sektora Kosmicznego. Analogowa astronautka, w 2021 roku odbyła trening w Analog Astronaut Training Center w Krakowie: misja Kepleria. Łączy pracę z pasją do nocnych obserwacji nieba, malarstwem i fotografią ekstremalnych zjawisk przyrody.

Projekt realizuje konsorcjum trzech uczelni: Uniwersytet Szczeciński (koordynator), Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytet Śląski w Katowicach, we współpracy z POLSA, ESA i MRiT. Interdyscyplinarny zespół łączy doświadczenie w kluczowych dziedzinach nauki gwarantujących pomyślną realizację eksperymentu.

Podczas tegorocznych spotkań z ekspertami poznacie badania wykonane na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w ramach IGNIS – pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej. Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadził 13 eksperymentów związanych z technologią, biologią, medycyną, neuropsychologią. Misja była przełomem dla polskiej nauki i branży kosmicznej. Ugruntowała również obecność Polski na arenie międzynarodowej współpracy kosmicznej.

Na naszych spotkaniach online porozmawiacie z naukowcami, autorami eksperymentów, przedsiębiorcami.  Dowiecie się, jakie dane pozyskali z ISS, na jakim etapie są prace badawcze i co z nich wynika.

*Misja IGNIS, pierwsza polska technologiczno-naukowa misja na Międzynarodową Stację Kosmiczną, zrealizowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, POLSA Polska Agencja Kosmiczna Polish Space Agency oraz ESA – European Space Agency.