Spotkaj ekspertkę: Efekty misji IGNIS – psychologia w kosmosie
Zapraszamy na spotkanie online z dr Agnieszką Skorupą – psycholożką, profesor w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Śląskiego.
9 czerwca 2026, godz. 18.00
Link do spotkania w aplikacji ZOOM:
Jak izolacja, zamknięcie w niewielkiej przestrzeni i praca pod dużą presją w warunkach mikrograwitacji wpływają na psychikę astronautów? Czy zmieniają się emocje, efektywność pracy i interakcje z technologią? Opowie o tym dr Agnieszka Skorupa podczas spotkania poświęconego eksperymentowi AstroMentalHealth realizowanemu w ramach misji IGNIS.
Eksperyment dotyczył dobrostanu psychicznego astronautów podczas misji kosmicznych. Naukowcy analizowali m.in. stan emocjonalny, wydajność pracy i interakcje członków załogi zarówno ze środowiskiem, jak i technologią na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Jednocześnie testowano zakres przydatności badań prowadzonych w środowiskach analogowych do wnioskowania o funkcjonowaniu uczestników misji kosmicznych. W badaniach wykorzystano wywiady, kwestionariusze psychologiczne i wideodzienniki prowadzone przez astronautów, umożliwiające śledzenie ich doświadczeń i samopoczucia podczas całej misji.
Eksperyment obejmował dwa komponenty:
- kosmiczny – realizowany podczas misji IGNIS na ISS,
- naziemny – przeprowadzony w analogowym habitacie LunAres w Pile.
Badania wykonano w podobnym, choć nieidentycznym okresie. Ze względu na przedłużenie pobytu astronautów na ISS zrealizowano więcej pomiarów, niż pierwotnie zakładano. Oba etapy zakończyły się pomyślnie. Mając na uwadze na ogrom i złożoność zebranych danych ilościowych i jakościowych w obu komponentach przewiduje się, że pełna analiza wyników i przygotowanie publikacji naukowych zajmie nawet pięć lat.
Dlaczego te badania są ważne?
Misje kosmiczne są wymagające. Długotrwała izolacja i stres środowiskowy mogą wpływać na zdrowie psychiczne oraz efektywność pracy załóg. Zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe dla bezpieczeństwa i powodzenia przyszłych misji kosmicznych, zwłaszcza długoterminowych. Identyfikacja wzorców psychicznego funkcjonowania astronautów pomoże w tworzeniu skuteczniejszych metod wsparcia psychologicznego – szczególnie w momentach krytycznych. Opracowanie doskonalszych procedur monitoringu i interwencji pozwoli nie tylko astronautom, ale i osobom pracującym w ekstremalnych warunkach na Ziemi (w różnych zawodach wysokiego ryzyka) lepiej radzić sobie ze stresem i izolacją.
GMT181_18_08_Ax-4 Peggy Whitson for cadmos and shux and sauve
Korzyści płynące z eksperymentu i pierwsze wnioski
Udział w projekcie AstroMentalHealth był niezwykłą szansą rozwoju dla całego zespołu, który zdobył unikalne doświadczenie we współpracy z sektorem kosmicznym. „Mogliśmy zweryfikować założenia psychologiczne w najbardziej ekstremalnym, realnym środowisku – bezpośrednio w kosmosie, co w badaniach psychologicznych nie zdarza się aż tak często” – mówi dr Agnieszka Skorupa.
Jednym z najciekawszych rezultatów projektu są dane z tzw. misji lustrzanej w analogowym habitacie LunAres Research Station w Pile, realizowanej – co równie wyjątkowe – w czasie rzeczywistej misji IGNIS na ISS. Badacze zauważyli, że im wierniej środowisko analogowe odtwarza warunki prawdziwej misji kosmicznej, tym bardziej zmienność stanów psychologicznych uczestników przypomina zachowania astronautów przebywających na orbicie.
Zespół bada również możliwość wykorzystania metod analizy ekspresji emocji obserwowalnych na twarzy oraz narracji astronautów o swoich doświadczeniach i odczuciach, rejestrowanych na bieżąco w wideodziennikach, do zautomatyzowanego monitoringu dobrostanu psychicznego podczas lotów kosmicznych. Badacze mają nadzieję, że zebrana wiedza przełoży się na działania selekcyjne, szkoleniowe i projektowanie procedur wsparcia astronautów.
Dr Agnieszka Skorupa – psycholożka, profesor w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Śląskiego. Specjalizuje się w analizie zachowania człowieka w sytuacjach ekstremalnych, a także w psychologii filmu. Rozwija badania we współpracy z polskimi stacjami polarnymi i analogowym habitatem kosmicznym LunAres. Kierowniczka projektu AstroMentalHealth finansowanego przez Europejską Agencję Kosmiczną, ukierunkowanego na badanie zdrowia psychicznego i behawioralnego astronautów podczas krótkotrwałych misji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Delegatka Polski w Social & Human Working Group Międzynarodowego Komitetu Arktycznego (IASC). Członkini Komitetu Badań Polarnych Polskiej Akademii Nauk. Współautorka programu psychologicznej pracy z filmem, który przyczynił się do powstania wielu projektów psychoedukacyjnych dla młodzieży oraz nawiązania współpracy z fundacjami z regionu. Popularyzatorka nauki, szkoleniowczyni.
Więcej informacji o działaniach ekstremalnych i filmowych:
Liderem projektu AstroMentalHealth był Uniwersytet Śląski w Katowicach. W realizację przedsięwzięcia zaangażowany był również analogowy habitat kosmiczny LunAres Research Station w Pile (https://lunares.space/), który odpowiadał za naziemny komponent projektu – misję lustrzaną względem IGNIS, stanowiącą jeden z głównych elementów całego przedsięwzięcia. Projekt współtworzyli także badacze i badaczki z instytucji partnerskich: Uniwersytetu Zielonogórskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu SWPS, wnosząc kompetencje z zakresu lingwistyki oraz psychologicznej analizy narracji.
Podczas tegorocznych spotkań z ekspertami poznacie badania wykonane na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w ramach IGNIS – pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej. Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadził 13 eksperymentów związanych z technologią, biologią, medycyną, neuropsychologią. Misja była przełomem dla polskiej nauki i branży kosmicznej. Ugruntowała również obecność Polski na arenie międzynarodowej współpracy kosmicznej.
Na naszych spotkaniach online porozmawiacie z naukowcami, autorami eksperymentów, przedsiębiorcami. Dowiecie się, jakie dane pozyskali z ISS, na jakim etapie są prace badawcze i co z nich wynika.
*Misja IGNIS, pierwsza polska technologiczno-naukowa misja na Międzynarodową Stację Kosmiczną, zrealizowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, POLSA Polska Agencja Kosmiczna Polish Space Agency oraz ESA – European Space Agency.