O ESERO

W ramach programu ESERO wspieramy proces nauczania przedmiotów ścisłych poprzez ukazanie ich w kontekście tematyki kosmicznej. Lekcje uzupełnione o tę perspektywę zwiększają zainteresowanie uczniów nauką, motywują do poszukiwania wiedzy i rozwijania nowych umiejętności. Kontekst kosmiczny zapewniamy przez szereg uzupełniających się działań. Organizujemy warsztaty dla nauczycieli oraz konkursy astronautyczne dla drużyn uczniowskich. Na stronie internetowej esero.kopernik.org.pl udostępniamy materiały filmowe i scenariusze zajęć lekcyjnych opracowane we współpracy z ekspertami zarówno ze świata astronautyki jak i edukacji. Tworzymy innowacyjne programy komputerowe promujące nauczanie oparte o metodę badawczą. Przekonujemy, że o Kosmosie, kosmicznych wynalazkach i technologiach można mówić nie tylko na lekcji geografii czy fizyki, lecz również matematyki, chemii i informatyki.

Europejskie Biuro Edukacji Kosmicznej ESERO to program edukacyjny Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA. Centrum Nauki Kopernik jest jego koordynatorem w Polsce.

Geneza i cele programu

Zwiększenie liczby młodych ludzi studiujących nauki techniczne, wspieranie innowacyjnych form edukacji czy wzrost kompetencji i kwalifikacji zawodowych nauczycieli, służą zarówno rozwojowi nauki, jak i coraz bardziej opartej na jej wynikach gospodarki europejskiej. Na całym kontynencie, w tym także w Polsce [1], w ciągu ostatniego ćwierćwiecza odnotowano jednak spadek zainteresowania naukami ścisłymi i technicznymi na poziomie uniwersyteckim w stosunku do innych oferowanych kierunków [2]. W perspektywie najbliższych dekad może to doprowadzić do zmniejszenia dostępności wysoko wykwalifikowanych kadr a w efekcie spowolnienia rozwoju wysoce innowacyjnego sektora wysokich technologii. Aby przeciwdziałać tej tendencji, w 2006 roku Europejska Agencja Kosmiczna postanowiła utworzyć Biuro Edukacji Kosmicznej ESERO wspierające rozwój innowacyjnych metod edukacyjnych przez działania adresowane do uczniów i nauczycieli.

Głównymi celami projektu są:

  1. Rozwijanie zainteresowań i kompetencji uczniów z wykorzystaniem tematyki astronautycznej i nowoczesnych metod nauczania
  2. Wspieranie rozwoju karier w dziedzinach STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics – Nauki ścisłe, Technologia, Inżynieria, Matematyka)
  3. Informowanie o możliwościach wynikających z rozwoju sektora kosmicznego i udziału Polski w ESA

Sieć ESERO

Europejski program ESERO angażuje miliony uczniów i tysiące nauczycieli w swoje działania dzięki sieci narodowych biur ESERO działających w 12 krajach członkowskich Europejskiej Agencji Kosmicznej. Każde z biur uwzględnia specyficzne potrzeby danego kraju realizując program dostosowany do lokalnego systemu edukacji. To indywidualne podejście wspierane jest poprzez wymianę doświadczeń i wiedzy pomiędzy poszczególnymi biurami ESERO. Co najmniej raz w roku przedstawiciele poszczególnych oddziałów spotykają się, by omówić dotychczasowe działania i rozwinąć wspólną strategię pracy, przy zachowaniu dużej autonomii koordynatorów krajowych w zakresie kształtowania własnych projektów edukacyjnych. Dzięki takiej strukturze eksperci z wielu dziedzin i wielu krajów mogą skutecznie trafiać do znacznie większej liczby uczniów i nauczycieli, niż w przypadku rozłącznych organizacji czy też scentralizowanej instytucji.

mapa-esero

Działalność w Polsce

Jednym z efektów wstąpienia Polski do Europejskiej Agencji Kosmicznej w 2012 r. było uzyskanie dostępu do wypracowanego przez dziesięciolecia wachlarza innowacyjnych zasobów edukacyjnych o tematyce kosmicznej. W kwietniu 2014 roku, agencja wybrała Centrum Nauki Kopernik jako polskiego koordynatora odpowiedzialnego za upowszechnianie oraz współtworzenie tych zasobów w naszym kraju właśnie w ramach projektu ESERO. Współpracę między obiema instytucjami reguluje umowa ramowa, odnawiana co kilka lat, definiująca planowany zakres działań edukacyjnych na dany okres oraz poziom finansowania udostępnianego przez ESA oraz CNK na potrzeby ich realizacji. Dokładny plan aktywności ESERO-Polska ustalany jest na początku każdego roku kalendarzowego przez Centrum Nauki Kopernik i wysyłany do akceptacji przez Europejską Agencję Kosmiczną. Zakłada on przede wszystkim wsparcie polskich nauczycieli poprzez rozwijanie ich kompetencji oraz popularyzację astronautyki przez organizację wydarzeń o tematyce kosmicznej skierowanych do uczniów i szerokiej publiczności.

Uczniowie podczas polskiego konkursu CanSat 2016. Fot. Agata Steifer / Centrum Nauki Kopernik

Uczniowie podczas polskiego konkursu CanSat 2016. Fot. Agata Steifer / Centrum Nauki Kopernik

Sztandarowym wydarzeniem w programie ESERO Polska są coroczne dwudniowe warsztaty pt. Kosmos w szkole. Wspierają one proces nauczania przedmiotów ścisłych poprzez ukazanie ich w kontekście tematyki kosmicznej. Ważnym elementem warsztatów jest przedstawienie nauczycielom nowatorskich sposobów nauczania przedmiotów ścisłych opartych o eksperymentowanie, które mogą z łatwością zrealizować z uczniami podczas lekcji w szkole.

W ramach programu ESERO, i przy wykorzystaniu sieci zewnętrznych partnerów, Centrum Nauki Kopernik wspiera także organizację w Polsce ponadnarodowych wydarzeń Europejskiej Agencji Kosmicznej, takich jak konkurs budowania mini-satelitów European CanSat (w partnerstwie z firmą Boeing) czy konkurs pisania esejów na tematy astronomiczne Cassini Scientist for a Day (w partnerstwie z Centrum Badań Kosmicznych PAN). Rozwija również własne innowacyjne projekty edukacyjne, jak np. konkurs Remote Mars Yard (w partnerstwie z firmą ABM Space Education), pozwalający uczniom szkół w całej Polsce na przeprowadzenie misji kosmicznej z wykorzystaniem zdalnie sterowanego łazika marsjańskiego. Wydarzenia takie jak te pozwalają uczniom zyskać jedyne w swoim rodzaju praktyczne doświadczenie obcowania z prawdziwym światem astronautyki w bardzo młodym wieku. Służy to nie tylko rozwojowi zdolności badawczych i inżynieryjnych, ale i uczy ważnych umiejętności miękkich: zarządzania projektami, pracy zespołowej, prezentowania swoich pomysłów i osiągnięć oraz systematycznej pracy rozłożonej na wiele etapów.

Podczas rozmowy z astronautą Timem Peake'm. Fot. Adam Kozak/MEDIAFOT dla Centrum Nauki Kopernik

Podczas rozmowy z astronautą Timem Peake’m. Fot. Adam Kozak/MEDIAFOT dla Centrum Nauki Kopernik

ESERO-Polska tworzy również i tłumaczy publikacje popularnonaukowe a następnie udostępnia je szerokiej publiczności korzystając ze swojej strony internetowej: esero.kopernik.org.pl. Znajdują się tam m.in. scenariusze lekcji, broszury informacyjne czy filmy edukacyjne, które można wykorzystać podczas zajęć. Merytoryczna wartość wszystkich tych zasobów oparta jest o ścisłą współpracę z instytucjami naukowymi i edukacyjnymi takimi jak Centrum Badań Kosmicznych czy biuro Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska – UNEP/GRID-Warszawa. ESERO-Polska bierze również udział w wydarzeniach promujących naukę i technologie (np. Piknik Naukowy Polskiego Radia) oraz organizuje spotkania z naukowcami i inżynierami kosmicznymi w planetarium Niebo Kopernika.

Przyszłość

W ciągu dwóch lat rozwoju programu ESERO w Polsce CNK opracowało, przetestowało i wdrożyło szerokie spektrum działań. Zdecydowana większość z nich odniosła sukces oraz zyskała dużą popularność – przekraczającą często aktualne możliwości młodego programu. Potencjał projektu jest ogromny, bowiem od dłuższego czasu wzrasta zainteresowanie innowacyjnymi metodami nauczania – nie tylko w przypadku przedmiotów ścisłych. Świetnymi przykładami tego zainteresowania są coraz liczniejsze centra nauki takie jak Centrum Nauki Kopernik, wykorzystujące nowatorskie sposoby komunikowania wiedzy i umiejętności naukowych. Innym przykładem jest ogromne zainteresowanie udziałem w wydarzeniach ESERO instytucji związanych ze światem astronautyki jak np. wspomniane wcześniej Centrum Badań Kosmicznych i biuro UNEP/Grid oraz firm działających w obszarze wykorzystania przestrzeni kosmicznej jak Boeing Corp, ABM Space Education i Thales Alenia. W tym kontekście, program ESERO pełni ważną rolę sieciującą, pozwalając na jak najlepsze wykorzystanie kompetencji i zasobów środowiska astronomiczno-astronautyczno-kosmicznego w Polsce. Możliwość pełnienia takiej funkcji jest dużą zasługą otwartego charakteru programu oraz istniejących już mocnych połączeń między Centrum Nauki Kopernik a różnorodnymi środowiskami, od edukacji formalnej i nieformalnej, przez środowiska akademickie, aż do innowacyjnego i kreatywnego przemysłu oraz stowarzyszeń i organizacji.

Wreszcie, działalność popularyzatorska projektów takich jak ESERO odgrywa bardzo ważną rolę w kształtowaniu obrazu społeczeństwa Polski i Europy w niedalekiej przyszłości.

[1] http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,374702,polska-mlodziez-lubi-nauki-scisle-tylko-trzeba-uczyc-ciekawie.html

[2] http://www.esa.int/Education/Teachers_Corner/About_the_ESERO_project